
Mộ và Đền thờ Lương Văn Chánh thuộc thôn Long Phụng I, xã Phú Hòa 2, tỉnh Đắk Lắk. Đây là nơi thờ phụng Phù Nghĩa hầu – Phù Quận công Lương Văn Chánh, Thành hoàng của vùng đất Phú Yên trước đây.
Danh nhân Lương Văn Chánh là người Bắc Hà, dưới triều vua Lê Thế Tông được phong chức Thiên Vũ vệ Đô chỉ huy sứ. Năm Mậu Dần – 1578, Lương Văn Chánh được chúa Nguyễn Hoàng cử vào ổn định vùng đất từ đèo Cù Mông đến đèo Cả. Nhờ có công lớn, ông được thăng chức Đặc tiến Phụ quốc Thượng tướng quân, tước Phù Nghĩa hầu, sau làm Trấn Biên quan. Sau đó ông chiêu tập lưu dân vùng Thanh – Nghệ, Thuận Hoá và các nơi khác đến khai phá đất hoang, kết lập gia cư, làng mạc ở vùng Cù Mông, Bà Đài và dọc theo sông Đà Rằng. Ông đem kinh nghiệm khẩn hoang vào áp dụng ở Phú Yên, cùng với người dân làm cho vùng đất này trở nên trù phú, làng xóm dần được hình thành. Đây là cơ sở để chúa Nguyễn lập ra phủ Phú Yên vào năm 1611.
Ông Lương Văn Chánh qua đời ngày 19 tháng Chín năm Tân Hợi 1611. Mộ Lương Văn Chánh nằm trên một gò cao, quay mặt ra phía sông Bến Lội, hướng về núi Chóp Chài. Đền thờ Lương Văn Chánh nằm ở địa hình thông thoáng, phía trước là sông Bến Lội, phía sau là núi Cấm. Để bày tỏ sự ngưỡng mộ, tri ân của thế hệ hôm nay đối với bậc tiền nhân đã có công khai cơ lập nghiệp, chính quyền địa phương đã cho đúc tượng danh nhân Lương Văn Chánh để thờ, tượng được đúc bằng đồng có chiều cao 1,4 mét, tư thế ngồi trên ghế tựa, tay cầm chiếu chỉ, ngay chính điện đền thờ, thể hiện sự tôn nghiêm trang trọng. Trong khuôn viên đền thờ còn có cây bồ đề cổ thụ cành lá sum suê, che mát cả một góc đền, được Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam công nhận là cây Di sản Việt Nam năm 2014. Mộ và Đền thờ Lương Văn Chánh được xếp hạng là di tích lịch sử quốc gia vào ngày 27/9/1996.
Hàng năm diễn ra Lễ hội Đền thờ Lương Văn Chánh vào ngày mùng 06 tháng 2 âm lịch và Lễ giỗ Thành hoàng Lương Văn Chánh vào ngày 19 tháng 9 âm lịch, thu hút đông đảo nhân dân và du khách đến tham quan tìm hiểu.







